Biegunka to niezwykle złożona dolegliwość, szczególnie gdy ma ona charakter przewlekły i systematycznie się powtarza, osłabiając tym samym organizm. Rozpoznanie jej przyczyn bywa trudne, a właściwe leczenie wymaga trafnego rozpoznania. Zioła z kolei są naturalnym sposobem na łagodzenie objawów biegunki i wspieranie układu pokarmowego. Wspólnie z naszym niezastąpionym zespołem zielarek wytypowałyśmy najlepsze z nich.
Najczęstsze przyczyny biegunek
Biegunka charakteryzuje się częstym oddawaniem luźnych lub wodnistych stolców, którym towarzyszą skurcze brzucha. Może mieć ona charakter ostry i trwać kilka dni lub chroniczny, trwający kilka tygodni, a nawet miesięcy.
Niezależnie jednak od tego, czy biegunka przebiega krótkotrwale czy przewlekle, należy dokładnie zdiagnozować jej przyczynę. Pomoże to w sposób bezpieczny i zdrowy nie tylko ją wyelimować, ale również zregenerować jelita i odżywić organizm. Wstępną podpowiedzią mogą być najczęściej wskazywane przyczyny biegunek, czyli:
- zakażenia wirusowe, bakteryjne i grzybiczne,
- zatrucia pokarmowe i wynikające z nich podrażnienia błony śluzowej,
- choroby takie jak IBS (czyli zespół jelita drażliwego), choroba Leśniewskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita czy uschyłkowość,
- nietolerancje pokarmowe, w tym uczulenie na laktozę i gluten,
- choroby, które nie dotyczą przewodu pokarmowego (nadczynność tarczycy),
- niektóre leki,
- stres i napięcia nerwowe.

Zioła działające ściągająco
W terapii ziołowej przeciw biegunce stosuje się zioła o właściwościach ściągających. Posiadają one bowiem w swoim składzie związki garbnikowe, które utrudniają przenikanie wody z organizmu do jelita grubego, prowadząc tym samym do zagęszczania mas kałowych. Oto najczęściej używane zioła na biegunkę:
- kora dębu (łac. quercus cortex) stosowana jest w stanach zapalnych całego układu trawiennego. Jak podkreśla dr Henryk Różański, ceniony naukowca w dziedzinie fitoterapii, ma ona właściwości przeciwzapalne, antyseptyczne, przeciwgnilne i antyfermentacyjne. Kora dębu działa silnie ściągająco na błony śluzowe i skórę, co czyni ją niezwykle cennym surowcem przy biegunkach.
- korzeń kobylaka (łac. rumex crispus), z uwagi na dużą zawartość garbników, wykazuje działanie ściągające i przeciwbiegunkowe. Dodatkowo wzmaga wydzielanie żółci i soku trzustkowego. Jest znany także jako surowiec przeciwpasożytniczy.
- kłącze pięciornika (łac. rhizoma tormentillae) to również zioło, które wykazuje właściwości ściągające, a także działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne, co czyni go cennym surowcem w przypadku biegunek o podłożu infekcyjnym. Może służyć zarówno do picia w formie herbatki, jak i nasiadówek, płukanek czy wyrobu domowych maści.
- szałwia lekarska (łac. salvia officinalis) to niezwykle popularne zioło, stosowane szczególnie w problemach z jamą ustną czy gardłem. Wodne wyciągi z niej przygotowane są skuteczne również w nieżycie żołądka i jelit, a także biegunce. Szałwia przeciwdziała nadmiernej fermentacji i bolesnym wzdęciom spowodowanym skurczami jelit oraz gromadzeniem się gazów.
- owoc borówki czernicy (łac. fructus myrtylli), powszechnie znany jako czarna jagoda, także należy do surowców przeciwbiegunkowych. Liść oraz owoc borówki czernicy zawiera garbniki, które ograniczają ilość stolców. Należy pamiętać jednak, że działanie ściągające posiadają suszone owoce, z kolei świeży owoc działa odwrotnie, mianowicie rozwalniająco.
- liść orzecha włoskiego (łac. folium juglandis), z uwagi na zawartość garbników i juglonu, działa ściągająco, przeciwbiegunkowo i przeciwzapalnie. Wykazuje także działanie antybakteryjne oraz przeciwgrzybicze. Stosowany jest w kuracjach antypasożytniczych, w postaci sypanej lub w formie wieloskładnikowych nalewek.
- liść jeżyny (łac. folium rubi fruticosi) wykazuje działanie ściągające, przeciwbiegunkowe, antybakteryjne i fungistatyczne. Znajduje zastosowanie nie tylko w biegunce, ale również nieżytach gardła i żołądka, a także w przypadku nadmiernego wzrostu flory bakteryjnej.
W celu przeciwdziałania biegunce najczęściej stosuje się napary i odwary z ziół. Przynoszą one ulgę szczególnie przy krótkotrwałych zatruciach pokarmowych. Ponadto, herbaty ziołowe są łatwe do przygotowania i mogą być stosowane przez dorosłych.
W przypadku dzieci z kolei niezbędna będzie porada lekarza. Zioła na biegunkę dla dzieci powinny być bowiem stosowane mądrze i ze szczególną myślą o bezpieczeństwie oraz zdrowiu dzieci.

Zioła na biegunkę według Klimuszki
Wśród dawnych receptur ziołowych polecanych na luźne stolce szczególnie pomocna okazuje się mieszanka skomponowana przez zielarza i franciszkanina Czesława Klimuszki. W naszej codziennej pracy niejednokrotnie korzystałyśmy z niej, aby wesprzeć naszych klientów i klientki. To jej skład:
- kora wierzby (łac. salicis cortex)
- liść maliny (łac. rubus idaeus folium)
- liść borówki czernicy (łac. myrtylli folium)
- kora dębu (łac. quercus cortex)
- liść szałwi (łac. salviae folium)
- liść podbiału (łac. farfarae folium)
- liść poziomki (łac. fragariae vesca folium)
- kłącze pięciornika (łac. tormentillae rhizoma)
- liść mięty pieprzowej (łac. menthae piperitae folium)
- ziele przywrotnika (łac. alchemillae herba)
Wszystko składniki mieszanki należy dokładnie zmieszać w równych proporcjach (polecamy opakowania po 50g) i pić dwa razy dziennie po szklance przed śniadaniem i przed kolacją. Mieszankę należy przechowywać w ciemnym miejscu, najlepiej w szklanym pojemniku np. słoiku.
Inne zioła na stany zapalne błony śluzowej i biegunkę
Biegunce nierzadko towarzyszą silne stany zapalne błony śluzowej. W ich przypadku można zastosować między innymi rumianek pospolity, który posiada działanie przeciwzapalne i rozkurczowe. Działa ponadto uspokajająco.
Mięta pieprzowa z kolei, która także posiada w swoim składzie garbniki, może również być pomocna w łagodzeniu objawów biegunki.Przeciwdziała także wzdęciom.
Kłącze rdestu wężownika może też być stosowane w niwelowaniu biegunek i innych problemów trawiennych, Posiada ono także właściwości przeciwbakteryjne.
Z uwagi na podłoże emocjonalne biegunek warto zastanowić się nad włączeniem do kuracji herbatek uspokajających. Przykładowo, melisa lekarska uspokaja układ pokarmowy i wspomaga regenerację. Co ciekawe, inny znany zielarz Grzegorz Sroka wśród ziół na biegunkę wymieniał także kwiat jasnoty białej, liść poziomki, a także dziurawiec, który jest popularnym ziołem o działaniu normalizującym.

Naturalne i domowe sposoby na rozwolnienie
Surowcem w pełni naturalnym, który bardzo często stosujemy na co dzień i który jednocześnie znajduje zastosowanie przy luźnych stolcach jest czarna herbata. Jej przeciwbiegunkowe działanie może wspomóc kurację ziołową. Picie herbaty może pomóc także, gdy potrzebne jest natychmiastowe działanie, a nie udało nam się jeszcze zakupić odpowiedniej herbatki ziołowej.
W biegunce należy pamiętać także o właściwym nawodnieniu. Picie odpowiedniej ilości wody może nie tylko zapobiec odwodnieniu, ale dodatkowo wspomóc pracę nerek, a w efekcie szybciej usunąć szkodliwe substancje z organizmu.
Wspierając organizm podczas luźnych stolców, warto pomyśleć o elektrolitach. W naszych sklepach stacjonarnych w Tychach i Rudzie Śląskiej, a także w naszym sklepie internetowym Studio Zielarskie, znaleźć można elektrolity z cennymi dla zdrowia minerałami czy witaminą C. Sprawna wysyłka i pomoc naszych zielarek pozwoli szybko rozpocząć zaplanowaną kurację.
Przy biegunce zaleca się stosowanie lekkostrawnej diety, włączając w nią kleiki ryżowe, surowe banany, pieczone jabłko, ugotowane jajka czy czerstwe pieczywo. W tradycji ludowej niezwykle znaną potrawą przy ostrych biegunkach była tzw. marchwianka, czyli zupa z marchwi.
W diecie należy jednocześnie ograniczyć spożycie produktów rozluźniających, np. kawy i suszonych śliwek, a także produktów wysoko błonnikowych, pełnoziarnistych, roślin strączkowych, surowych warzyw i owoców. Ponadto, zabrania się spożywania alkoholu i ostrych przypraw. Zastosowanie odpowiedniej diety, w połączeniu z kuracją ziołową, mogą okazać się kluczowe na drodze do wyregulowania częstotliwości wypróżnień.
Bezpieczeństwo i przeciwwskazania do stosowania ziół
W przypadku nasilonej lub długotrwałej biegunki, a także przy towarzyszącej jej gorączce, należy skontaktować się z lekarzem. Warto pamiętać, że niektóre preparaty i surowce zielarskie mogą wchodzić w interakcje z pewnymi lekami, dlatego przed rozpoczęciem kuracji ziołowej, należy poinformować o tym swojego lekarza.
Ponadto, chcemy zaznaczyć, że skuteczność kuracji ziołowej zależy także od właściwego doboru surowców i odpowiedniego ich zastosowania. W tym niełatwym wyborze zawsze chętnie pomożemy, opierając się na naszym wieloletnim doświadczeniu i zielarskiej wiedzy.
Zapraszamy więc do wizyty w naszych zielarniach lub kontaktu przez sklepowy chat. Podpowiemy między innymi, jak stosować zioła na biegunkę, w jaki sposób je przechowywać oraz jak długo je zażywać, aby sobie nie zaszkodzić.
Podsumowanie
Zioła na biegunkę są naturalnym i skutecznym sposobem na łagodzenie objawów biegunki i wspieranie układu trawiennego. Dzieję się tak za sprawą ich właciwości przeciwzapalnych i ściągających. Niezbędne jest jednak poznanie przyczyn biegunki i właściwie dobranie kuracji. W razie wystąpienia długotrwałych dolegliwości i osłabienia organizmu należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.
FAQ - często zadawane pytania
Jakie zioła pić w przypadku biegunki?
Wspólnie z naszymi zielarkami z ziół na biegunkę polecamy szczególnie korzeń kobylaka, korę dębu i kłącze pięciornika. Warto zastosować również czarną herbatę.
Co jest przyczyną rozwolniania?
Do najczęstszych przyczyn przewlekłych biegunek należą infekcje bakteryjne, zatrucia pokarmowe, choroby żołądka i jelit, różnego rodzaju podrażnienia przewodu pokarmowego, a także stres.
Jakie zioła wybrać w przypadku biegunki u dzieci?
W przypadku biegunki u dzieci, np. o niewiadomym pochodzeniu, należy skonsultować się z lekarzem.
Czy jagody sprawdzą się w przypadku rozwolnienia?
Tak, zalecamy jednak przygotowanie naparu z suszonych owoców jagody, dostępnej w naszych zielarniach w formie herbatki.
Czy stres może powodować luźne stolce?
Tak, należy on do jednych z najczęstszych przyczyn powodujących rozwolnienia.
Bibliografia:
Błecha K., Wawer I., Profilaktyka zdrowotna i fitoterapia, Żywiec 2011.
Janicki K., Reterski W. (red.), Medycyna naturalna, Warszawa 1994.
Ożarowski A, Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Warszawa 1987.
dr Wioleta Kobiela-Dudek
Doktor nauk farmaceutycznych SUM, absolwentka studiów MBA AWSB, specjalizuje się w farmacji, medycynie naturalnej i apiterapii. Prowadzi największe zielarnie na Śląsku - Studio Zielarskie Agawa (Tychy) i Studio Zielarskie u Gwoździkowej (Ruda Śląska) oferujące ponad 7000 produktów z całego świata.
Łączy naukę z naturą, pomagając pacjentom wraz ze swoim zespołem 11 Zielarek, specjalizujących się w zakresie apiterapii, naturoterapii, terapii żywieniowej i irydologii. W jej Studiach komponowane są indywidualne, naturalne terapie ziołowe, by wspierać pacjentów w zdrowiu i ich dobrym samopoczuciu.
Swoją wiedzą dzieli się z Pacjentami także za pośrednictwem programów telewizyjnych m.in. w TVP, TVS i TV Sfera.