Jakie zioła na jelita? Naturalne wsparcie dla chorych jelit

Zdrowe jelita odgrywają niezwykle istotną rolę dla ludzkiego organizmu. Pomagają w przyswajaniu składników odżywczych z pokarmów, wspierają prawidłową pracę układu odpornościowego i produkują niektóre hormony.

Nie bez przyczyny jelita nazywane są „drugim mózgiem”. Niezbędne jest więc dbanie o zdrowie jelit w sposób przemyślany i mądry.

Choroby jelit - objawy i przyczyny

W naszych zielarniach w Rudzie Śląskiej i Tychach spotykamy się z chorobami jelit każdego dnia. Niektóre z nich są mają charakter przewlekły, inne krótkotrwały. Jednym towarzyszą silne bóle, innym jedynie skurcze lub wzdęcia.

Niezależnie jednak od swojego przebiegu, choroby jelit powodują ogromny dyskomfort, a nierzadko utrudniają wykonywanie codziennych obowiązków lub przyjemności.

Aby móc jednak skutecznie zwalczać nieprzyjemne objawy dolegliwości jelitowych, niezbędne jest właściwe rozpoznanie choroby. Obecnie wśród najczęściej występujących chorób jelit znajdują się:

• zapalenie jelita grubego i zapalenie jelita cienkiego, których przyczyną może być zakażenie wirusowe, bakteryjne lub pasożytnicze, a także choroby autoimmunologiczne, długotrwałe zaniedbania dietetyczne czy przewlekły stres. Do objawów zalicza się między innymi bóle brzucha, biegunkę, osłabienie organizmu, a także gorączkę.
• choroba Leśniowskiego-Crohna, będąca nieswoistym, przewlekłym zapaleniem jelit. Należy do chorób autoimmunologicznych, ale jej przyczyny nie są jednak znane. Do jej objawów należą: bóle brzucha, brak apetytu, zaburzenia pracy jelit, w tym przede wszystkim biegunki lub zaparcia (również naprzemiennie), zmniejszenie masy ciała, brak apetytu, uczucie zmęczenia i ogólne pogorszenie samopoczucia.
• wrzody jelita czyli uszkodzenia śluzówki jelit. Mają charakter przewlekły, choć objawiają się między innymi nagłymi atakami spowodowanymi stresem, lekami lub niewłaściwą dietą. Wśród objawów możemy wymienić biegunkę, również z domieszką krwi, silne bóle brzucha, gorączkę, zmniejszenie masy ciała i ogólne osłabienie organizmu.
• uchyłki jelita cienkiego i uchyłki jelita grubego, czyli uszkodzenia ścian jelit. Do objawów można zaliczyć głównie ból brzucha, zaparcia, uczucie pełności i wzdęcia. Często jednak uchyłkowatość jelit nie daje żadnych objawów.
• zaparcia, inaczej zatwardzenia lub obstrukcje, to częsta dolegliwość wynikająca najczęściej ze złych nawyków żywieniowych, w tym zbyt małej ilości błonnika w diecie. Może wiązać się także z brakiem aktywności fizycznej lub małą ilością przyjmowanych płynów.
• biegunki, zwane rozwolnieniem, to również często efekt niewłaściwego odżywiania się, rzadziej innych chorób, w tym zatrucia pokarmowego czy nietolerancji pokarmowej.

Zespół jelita drażliwego (IBS)

IBS to przewlekłe schorzenie jelita cienkiego i grubego, które wymaga szczegółowego opisu. Jego rozpoznanie bywa bowiem bardzo trudne, a przebieg może mieć różnoraki charakter.

Do najczęstszych objawów jelita drażliwego należą dolegliwości jelitowe takie jak zaparcia lub biegunki. Mogą one występować również naprzemiennie i jednocześnie z różnym nasileniem. Towarzyszą im bóle brzucha, często napadowe, a także wzdęcia, skurcze jelit i ogólny dyskomfort w okolicy brzucha.

Choć nie poznano przyczyn tej trudnej w leczeniu choroby, uważa się, że czynnikami sprzyjającymi jej rozwojowi jest między innymi przewlekły stres czy zaburzenia flory bakteryjnej jelit. Ogromne znaczenie posiada także niewłaściwa dieta.

Objawy bardzo często wywołane są bowiem lub nasilane przez niektóre potrawy, takie jak na przykład mąka pszenna, cebula, produkty mleczne, orzechy, jajka, czekolada, alkohol czy kawa.

Leczenie jelita drażliwego z kolei to proces powolny i wielokierunkowy. Wymaga właściwej diagnozy lekarskiej i systematycznego działania.

Ogromne znaczenie posiada eliminacja z codziennej diety składników wywołujących negatywną reakcję jelit. Jednocześnie należy zadbać o odbudowę flory bakteryjnej, regenerację śluzówki układu pokarmowego i prawidłową perystaltykę jelit.

Jakie zioła pić dla jelit?

Świat ziół oferuje nam szereg roślin wspierających pracę jelit. Zioła są skuteczne szczególnie w profilaktyce i łagodzeniu problemów z pracą jelit. Część z nich wykazuje działanie przeciwzapalne, co jest szczególnie ważne w stanach przewlekłego zapalenia śluzówki jelitowej.

Wiele działa wiatropędnie, pomagając jednocześnie usunąć wzdęcia i ból im towarzyszący. Niektóre wykazują właściwości uspokajające, co może pomóc złagodzić objawy na przykład w przypadku zespołu jelita drażliwego. Ich działanie w sposób naturalny pomoże organizmowi trawić i przyswajać cenne składniki odżywcze.

Oto kilka przykładów ziół, po które warto sięgać regularnie. Mogą one wspomóc organizm w różnych dolegliwościach jelit.

• rumianek pospolity (łac. matricaria chamomilla) wykazuje działanie przeciwzapalne, co czyni go idealnym środkiem w stanach zapalnych jamy ustnej, spojówek, gardła, żołądka, a nawet zapaleniu nerek. Rumianek działa rozkurczowo zwłaszcza na mięśnie gładkie jelita cienkiego. wspomagając tym samym trawienie i zapobiegając wzdęciom.
• koper włoski (łac. foeniculum vulgare) działa wiatropędnie i wzmaga ruch perystaltyczny jelit, pomagając tym samym jelita w trawieniu i wydalaniu. Koper włoski skutecznie pobudza wydzielanie soków trawiennych i zmniejsza napięcie mięśni gładkich jelita cienkiego.
• nagietek lekarski (łac. calendula officinalis) działa przeciwzapalnie i antybiotycznie. Pomaga w regeneracji śluzówki i różnego rodzaju niestrawności pokarmowej, również w obrębie jelita. Używany jest zarówno w delikatnych stanach zapalnych, jaki i silnych owrzodzeniach jelitowych.
• siemię lniane (łac. lini semen) koi jelita i pomaga pozbyć się zaparć. Zawiera bowiem substancje śluzowe, które łagodzą podrażnienia śluzówki i pomagają w jej regeneracji. Przyspieszają również perystaltykę jelit, a to za sprawą swoich zdolności do pęcznienia. Z nasion lnu przygotowuje się głównie odwar do picia, ale równie popularny w naszych zielarniach olej lniany.
• kora dębu (łac. quercus cortex) z uwagi na swoje właściwości ściągające jest pomocna w biegunkach. Neutralizuje toksyny bakteryjnie, a ponadto działa przeciwbakteryjnie. Stosowana jest często w formie nasiadówek, na przykład w problemach ginekologicznych.
• krwawnik pospolity (łac. achillesa millefolium) posiada działanie rozkurczowe, odtruwa, wspomaga trawienie, przyswajanie pokarmów i wypróżnianie. Znosi także nadmierną fermentację jelitową.
• lukrecja gładka (łac. glycyrrhiza glabra) wykazuje działanie rozkurczowe, zwłaszcza na mięśnie układu pokarmowego. Hamuje ponadto rozwój bakterii. Przyspiesza gojenie owrzodzeń przewodu pokarmowego, a to za sprawą między innymi substancji śluzowych, które zawiera w swoim składzie. Herbaty z niej przygotowane mają słodki, dla niektórych trudny smak. Ponadto, podczas picia naparów z lukrecji należy zachować ostrożność, ponieważ jej nadmierne spożywanie może podnosić ciśnienie krwi, zatrzymać wodę w organizmie lub obniżyć poziom potasu. 

Mieszanka na zaparcia według receptury A. Cz. Klimuszki

Obserwując, jak częstą dolegliwością są zaparcia, chcę przedstawić mieszankę ziołową według starej receptury znanego i cenionego zielarza, Andrzeja Czesława Klimuszki.

Herbatki z niej przygotowane należy pić dwa razy dziennie po szklance, po obiedzie i po kolacji. Jeśli mieszanka będzie zbyt silna w swoim działaniu, należy wyeliminować z niej kłącze rzewienia.

• kora wierzby (łac. cortex salicis)
• ziele drapacza lekarskiego (łac. herba cnici benedicti)
• kłącze rzewienia (łac. rhizoma rhei)
• kwiat malwy (łac. flor malvae)
• korzeń omanu (łac. radix inulae)
• korzeń arcydzięgla (łac. radix angelicae)
• liść melisy (łac. folium melissae)
• korzeń kozłka lekarskiego (łac. radix valerianae)
• ziele dziurawca (łac. herba hyperici)

Mieszanka wspierająca funkcjonowanie jelit

Aby odżywić jelita i wspomóc je w regeneracji, można przygotować uniwersalną herbatkę z ziół prebiotycznych i przeciwzapalnych.

Można pić ją nie tylko po terapii antybiotykowej, ale również po ziołowej kuracji antypasożytniczej czy wspomnianej wcześniej kuracji antyzaparciowej. Polecam więc:

• korzeń mniszka (łac. taraxacum officinale)
• korzeń cykorii (łac. radix cichorii)
• kłącze perzu (łac. rhizoma agropyri )
• korzeń arcydzięgla (łac. radix angelicae )
• kwiat nagietka (łac. flos calendulae)
• kwiat rumianku (łac. flos Chamomillae)

Naturalne i domowe sposoby na zespół jelita drażliwego

Choroby jelit, w tym także zespół jelita drażliwego (IBS), wymagają przemyślanego i holistycznego postępowania. Poza kuracją leczniczą czy kuracją ziołową warto wesprzeć się naturalnymi preparatami wspierającymi stan oraz prawidłowe funkcjonowanie jelit.

Należy do nich na przykład colostrum kozie, maślan sodu czy olej rokitnikowy. Wspólnie z naszym zespołem zielarskim polecamy również Colilen IBS, preparat dedykowany osobom zmagającym się z jelitem drażliwym i różnymi dolegliwościami trawiennymi.

Naturalnym sposobem na wsparcie chorych jelit jest bezsprzecznie zdrowa dieta. Ważne dla zdrowia jest jest między innymi unikanie przetworzonych produktów i cukrów.

Z kolei nadużywanie antybiotyków, alkoholu i leków może zaburzać mikroflorę jelitową i powodować nieprzyjemne dolegliwości. Probiotyki i prebiotyki tymczasem, obecne między innymi w kiszonkach i fermentowanych produktach, korzystnie wpływają na mikroflorę jelitową

Z kolei dieta bogata w błonnik oczyszcza przewód pokarmowy i wspiera poprawę pracę jelit. Pożyteczny wpływ na jelita będzie mieć także spożywanie dużej ilości owoców i warzyw.

Istotnym czynnikiem, który może przyczynić się do osłabienia objawów chorobowych jest eliminacja lub ograniczenie źródeł stresu. Zdrowy styl życia i właściwa dieta są w stanie znacząco polepszyć jakość życia osób z zespołem jelita drażliwego. Będą mieć korzystne wpływ szczególnie na samopoczucie chorych.

Podsumowanie

Jelita wspierają wchłanianie substancji odżywczych i wspomagają układ immunologiczny. Tymczasem zioła takie jak rumianek, koper włoski czy nagietek wspierają trawienie oraz regenerację śluzówki, tym samym wpływając korzystnie na cały organizm, w tym także ogóle samopoczucie.

Bibliografia

Błecha K., Wawer I., Profilaktyka zdrowotna i fitoterapia, Żywiec 2011.

Janicki K., Reterski W. (red.), Medycyna naturalna, Warszawa 1994.

Kaczmarczyk-Sedlak I., Ciołkowski A., Zioła w medycynie. Choroby układu pokarmowego, Warszawa 2017.

Ożarowski A, Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Warszawa 1987.

Ożarowskiego A. (red.), Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy, Warszawa 1976.