.png)
Nieprzyjemne uczucie ciężkości i rozpierania, głośne burczenie, ciągłe odbijanie czy bóle brzucha to tylko niektóre objawy nadmiernego gromadzenia się gazów w jelitach. Wzdęcia, bo o nich mowa, to dolegliwość kłopotliwa i często wstydliwa. Nie tylko wpływa na komfort codziennego funkcjonowania, w tym pracy i życia towarzyskiego, ale pogarsza również nasze samopoczucie. Istnieje jednak szereg ziół o działaniu rozkurczowym. W tym artykule przedstawię ich działanie i podpowiem, jak stosować je na co dzień.
Najczęstsze przyczyny wzdęć brzucha
Bezpośrednią przyczyną powstawania wzdęć jest nadmiar gazów w przewodzie pokarmowym. Te jednak nie powstają mimowolnie. U ich podłoża mogą leżeć zarówno złe nawyki żywieniowe, jak i choroby czynnościowe układu pokarmowego - nierzadko bardzo trudne w leczeniu. Do najczęstszych przyczyn wzdęć można zaliczyć:
- spożywanie dużej ilości produktów wzdymających, w tym głównie roślin strączkowych,
- zbyt szybkie jedzenie i połykanie powietrza podczas posiłków,
- picie napojów gazowanych,
- obfite i ciężkostrawne posiłki,
- nietolerancje pokarmowe, np. laktozy lub fruktozy,
- zaburzenia wydzielania soków trawiennych,
- zmiany składu mikrobioty jelitowej i choroba SIBO,
- choroby takie jak zespół jelita drażliwego (IBS) czy choroba Leśniowskiego i Crohna,
- uchyłkowatość jelit, stany zapalne śluzówki.
Wzdęcia brzucha mogą pojawić się także w efekcie nadmiernego stresu, braku aktywności fizycznej czy spożywania małej ilości płynów. Bez względu jednak na podejrzewaną przyczynę, warto zawsze skorzystać z pomocy lekarza, który przeprowadzi odpowiednie badania i zaleci określone leki. Rekomenduję wizytę u specjalisty szczególnie osobom, u których wzdęciom towarzyszą inne objawy takie jak ból brzucha, utrata masy ciała czy zmiana rytmu wypróżnień.
Zioła na wzdęcia i nadmiar gazów. Jak wybrać te najskuteczniejsze?
Jeśli jednak wzdęcia mają charakter łagodny, a lekarz zaleci działanie profilaktyczne, pomocne mogą okazać się wówczas naturalne preparaty oraz zioła na wzdęcia. Wśród ziół dostępnych w naszych zielarniach jest wiele surowców, które wykazują silne działanie rozkurczowe. Do najpopularniejszych należą mianowicie:
- Koper włoski (łac. foeniculum vulgare) to najczęściej wybierany surowiec wiatropędny, również dla dzieci. Wspomaga codzienne funkcjonowanie układu trawiennego, w tym perystaltykę jelit. Polepsza również apetyt. Działa korzystnie także na układ oddechowy, szczególnie w przypadku infekcji, kaszlu i problemów z zatokami.
- Rumianek pospolity (łac. matricaria chamomilla) należy do najpopularniejszych spośród ziół. Wspomaga trawienie, działa rozkurczowo i przeciwzapalnie. Doskonale nadaje się do lekkich niestrawności i niegroźnych bólów brzucha. Polecany jest również dzieciom.
- Mięta pieprzowa (łac. menthae piperitae) działa rozkurczowo i przeciwzapalnie w obrębie układu pokarmowego. Zwiększa wydzielanie enzymów trawiennych i żółci. Jest pomocna w niestrawności, nadmiernej fermentacji jelitowej i stanach skurczowych przewodu pokarmowego.
Do ziół o właściwościach rozkurczowych, które można pić przy nadmiarze gazów jelitowych, należy także owoc kminku, owoc anyżu, a także krwawnik, korzeń mniszka, ziele bożego drzewka, arcydzięgiel, bylica pospolita czy estragon. Surowce te wzmagają skurcze żołądka i napięcie jego ścian, aktywując tym samym przesuwanie treści pokarmowych do dalszych odcinków przewodu pokarmowego. Efekt ten będzie szczególnie pożądany przez osoby zmagające się zarówno z wzdęciami, jak i zaparciami.
Aby jednak wybrać dla siebie najlepsze składniki do mieszanki ziołowej lub ustalić indywidualną terapię ziołową, zapraszamy do naszych zielarni - w Tychach i Rudzie Śląskiej. Nasze zielarki dobiorą odpowiednie zioła na wzdęcia i podpowiedzą, co pomaga na wzdęty brzuch.
Mieszanka ziołowa na wzdęcia według Grzegorza Sroki
Wśród kilku tradycyjnych mieszanek ziołowych na wzdęcia chciałabym szczególnie polecić mieszankę według receptury Grzegorza Sroki, znanego i cenionego zielarza. To jej skład oraz zalecenia dotyczące codziennego jej stosowania:
- ziele rdestu ptasiego (łac. polygoni avicularis herba),
- liść mięty pieprzowej (łac. menthae piperitae folium),
- liść szałwii (łac. salvia officinalis folium),
- liść melisy (łac. melissa officinalis folium),
- ziele dziurawca (łac. hyperici herba),
- ziele tymianku (łac. thymi herba),
- ziele krwawnika (łac. millefolii herba),
- kwiat rumianku (łac. chamomilla flos),
- owoc kminku (łac. carvi fructus).
Dokładnie wymieszane zioła (każde po 50g) należy przesypać do szklanego opakowania. Pić dwa razy dziennie po jedzeniu, zaparzając jedną łyżeczkę ziół szklanką ciepłej wody. Zaparzone zioła pozostawia się pod przykryciem na 10-15 minut, a następnie przecedza. Napar należy pić systematycznie.
Dieta na wzdęcia. Czego unikać i jak zmniejszyć wzdęcia
W łagodzeniu wzdęć, szczególnie tych niezwiązanych z poważniejszymi chorobami, niezwykle skuteczna może okazać dieta uboga w pokarmy fermentujące. Z posiłków należy więc wyeliminować produkty takie jak: kapusta, fasola, groch, ciecierzyca, soczewica, rzodkiewka, cebula, czosnek, mleko, miód, jabłka, gruszki, czereśnie, grzyby, kiełbasy, wędliny, słodycze, dania smażone, wysoko przetworzone i jedzenie typu fast food. Produkty te zawierają trudno strawne cukry i błonnik. Należy unikać także napojów gazowanych i alkoholowych. Dodatkowo, posiłki powinno się spożywać powoli i małymi kęsami. Należy dokładnie je gryźć i przeżuwać. W ten sposób ograniczymy dostawanie się powietrza do przewodu pokarmowego. Pamiętajmy również o aktywności fizycznej i unikaniu stresu.
Podsumowanie
Zioła na wzdęcia, takie jak koper włoski, rumianek, mięta czy owoc kminku, nie tylko przeciwdziałają gromadzeniu się gazów w jelitach, ale poprawiają również trawienie i pomagają regulować wypróżnianie. Działają one bowiem rozkurczowo i przeciwzapalnie. Warto więc każdego dnia pić herbatkę z kopru lub rumianku, aby polepszyć zdrowie swojego układu pokarmowego i zapobiec nieprzyjemnym dolegliwościom.
Bibliografia
- Błecha K., Wawer I., Profilaktyka zdrowotna i fitoterapia, Żywiec 2011.
- Janicki K., Reterski W. (red.), Medycyna naturalna, Warszawa 1994.
- Kaczmarczyk-Sedlak I., Ciołkowski A., Zioła w medycynie. Choroby układu pokarmowego, Warszawa 2017.
- Ożarowskiego A. (red.), Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy, Warszawa 1976.
- Ożarowski A, Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Warszawa 1987.
FAQ - często zadawane pytania
1. Jakie zioła są najskuteczniejsze na wzdęcia i gazy?
Do najskuteczniejszych ziół wiatropędnych i rozkurczowych należą: koper włoski, rumianek pospolity, mięta pieprzowa oraz owoc kminku. Pomocne są także owoc anyżu, krwawnik, korzeń mniszka, ziele bożego drzewka, arcydzięgiel, bylica pospolita i estragon.
2. Gdzie w Tychach i Rudzie Śląskiej można kupić zioła na wzdęcia?
Sprawdzone surowce i mieszanki ziołowe znajdziesz w stacjonarnych zielarniach w Tychach oraz Rudzie Śląskiej. Na miejscu wykwalifikowane zielarki pomogą dobrać odpowiednie zioła rozkurczowe dostosowane do Twoich potrzeb i dolegliwości trawiennych.
3. Jak działa koper włoski na układ pokarmowy?
Koper włoski (Foeniculum vulgare) wykazuje silne działanie wiatropędne i rozkurczowe, wspomaga perystaltykę jelit oraz poprawia apetyt. Jest to łagodny i bezpieczny surowiec zielarski, stosowany również u dzieci przy dolegliwościach brzusznych.
4. Dlaczego warto pić napar z mięty pieprzowej przy wzdęciach?
Mięta pieprzowa (Mentha piperita) działa rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego oraz przeciwzapalnie. Zwiększa wydzielanie enzymów trawiennych i żółci, co skutecznie łagodzi niestrawność, hamuje nadmierną fermentację jelitową oraz eliminuje skurcze.
5. Jakie są najczęstsze przyczyny powstawania wzdęć brzucha?
Wzdęcia wynikają z nadmiaru gazów w jelitach, co może być spowodowane: błędami diety (jedzenie produktów wzdymających, szybkie spożywanie posiłków, picie napojów gazowanych), nietolerancjami pokarmowymi (np. laktozy, fruktozy), zaburzeniami mikrobioty (SIBO, IBS), chorobami jelit, brakiem ruchu, stresami oraz niedostatecznym nawodnieniem.
6. Czym jest mieszanka na wzdęcia według ojca Grzegorza Sroki i co wchodzi w jej skład?
Jest to tradycyjna receptura ziołowa o działaniu rozkurczowym i usprawniającym trawienie. W jej skład wchodzą wymieszane w równych proporcjach (po 50 g): ziele rdestu ptasiego, liść mięty pieprzowej, liść szałwii, liść melisy, ziele dziurawca, ziele tymianku, ziele krwawnika, kwiat rumianku oraz owoc kminku.
7. Jak stosować i zaparzać mieszankę ziół ojca Grzegorza Sroki?
1 łyżeczkę przygotowanej mieszanki zalewa się szklanką ciepłej wody i zaparza pod przykryciem przez 10–15 minut, a następnie przecedza. Napar należy pić regularnie dwa razy dziennie bezpośrednio po posiłku.
8. Jakie zioła pomagają jednocześnie na wzdęcia i zaparcia?
Zioła, które pobudzają skurcze żołądka, zwiększają napięcie jego ścian i aktywują przesuwanie treści pokarmowej to m.in. owoc kminku, owoc anyżu, krwawnik, korzeń mniszka, ziele bożego drzewka oraz arcydzięgiel. Wspomagają one perystaltykę, chroniąc przed zastojem gazów i zaparciami.
9. Jakich produktów spożywczych unikać w diecie na wzdęty brzuch?
Aby zredukować gazy, należy wyeliminować produkty bogate w trudno strawne cukry i błonnik, takie jak: warzywa strączkowe (fasola, groch, ciecierzyca, soczewica), kapusta, cebula, czosnek, rzodkiewka, mleko, słodycze, jabłka, gruszki, grzyby, potrawy smażone, fast food oraz napoje gazowane i alkohol.
10. Kiedy ze wzdęciami należy udać się do lekarza?
Wizyta u lekarza jest konieczna, jeśli wzdęciom towarzyszą niepokojące objawy, takie jak: silny lub przewlekły ból brzucha, niezamierzona utrata masy ciała, nagła zmiana rytmu wypróżnień (przewlekłe biegunki lub zaparcia) lub ślady krwi w stolcu.
11. Jak rumianek pospolity wpływa na dolegliwości żołądkowe?
Rumianek pospolity (Matricaria chamomilla) działa przeciwzapalnie, rozkurczowo i wiatropędnie. Łagodzi lekkie niestrawności, stany zapalne błony śluzowej oraz niegroźne bóle brzucha. Jest bardzo dobrze tolerowany i polecany także dzieciom.
12. Jak prawidłowo przechowywać suszone zioła na trawienie?
Zioła oraz gotowe mieszanki ziołowe należy przesypywać do szczelnych, szklanych opakowań (np. słoików) i przechowywać w chłodnym, zacienionym oraz suchym miejscu, aby nie straciły cennych olejków eterycznych.
13. Czy nawyki podczas jedzenia wpływają na powstawanie gazów?
Tak. Zbyt szybkie jedzenie i niedokładne gryzienie pokarmów powodują połykanie znacznych ilości powietrza (aerofagię), co prowadzi bezpośrednio do uczucia rozpierania, głośnego odbijania i wzdęć. Posiłki należy spożywać powoli, małymi kęsami.
14. Czy stres i brak aktywności fizycznej mogą być przyczyną wzdęć?
Tak, przewlekły stres negatywnie wpływa na motorykę jelit i pracę układu trawiennego. Z kolei siedzący tryb życia spowalnia perystaltykę jelit, co sprzyja zaleganiu treści pokarmowej i nadmiernemu gromadzeniu się gazów.
15. Jakie preparaty naturalne wspierają walkę ze wzdęciami oprócz ziół?
Wsparcie dla układu pokarmowego stanowią również enzymy trawienne (pomagające rozkładać trudne składniki pokarmowe), probiotyki (regulujące mikrobiotę jelitową) oraz gotowe preparaty wieloskładnikowe i kapsułki z ekstraktami roślinnymi na trawienie.
