Alergia krzyżowa - objawy i przyczyny

 

Niezależnie jednak od pory roku, warto zadbać o właściwą diagnostykę i sprawdzić, czy nie jest to tzw. alergia krzyżowa. Ten rodzaj alergii jest szczególnie trudny w rozpoznaniu. Ciężko bowiem przewidzieć, na jakie pokarmy lub substancje jesteśmy uczuleni. Ponadto, niepożądane objawy tego typu alergii mogą pojawiać się niespodziewanie, a reakcja alergiczna może być spowodowana produktami, na które wcześniej nie reagowaliśmy. 

 

Co to jest alergia krzyżowa?

 

Alergia krzyżowa to szczególny rodzaj alergii, w której układ immunologiczny reaguje na różne, pozornie inne substancje uczulające. Innymi słowami, jeśli posiadasz zdiagnozowaną alergię na pyłki brzozy, możesz reagować również na na jabłka, gruszki, marchew czy orzechy laskowe. W produktach tych znajdują się bowiem białka o podobnej budowie, co białka znajdujące się w pyłkach brzozy. Jak pisze dr hab. n. med. Adam J. Sybilski, szanowany alergolog i specjalista pediatra:

 

„Do reakcji krzyżowej dochodzi, gdy przeciwciała klasy IgE wytworzone w kierunku jednego alergenu rozpoznają i łączą się z alergenem o zbliżonej budowie pochodzącym z innego źródła. Tak więc, pierwotnie wytworzone przeciwciała wyzwalają kaskadę reakcji alergicznych po połączeniu się z innym alergenem (jak już wspomniano, często niespokrewnionym) [...]."

 

Jakie są objawy alergii krzyżowej?

 

Objawy alergii krzyżowej mogą być różnorodne i obejmować różne układy narządów. Do powszechnych symptomów należą: świąd jamy ustnej, obrzęk ust, gardła i języka (zespół alergii jamy ustnej), pokrzywka, atopowe zapalenie skóry, zaczerwienienie skóry, łzawienie oczu, a także reakcje ze strony układu oddechowego, w tym katar i kichanie, a nawet duszności. Mogą wystąpić również dolegliwości układu pokarmowego, a wśród nich nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunki. Ten rodzaj alergii może powodować również bóle głowy, zmęczenie i pogorszenie ogólnego samopoczucia. Osłabieniu ulega również układ odpornościowy. 

 

 

W niektórych przypadkach alergia ta może prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego, który wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. W razie pojawienia się takich objawów jak spadek ciśnienia krwi, obrzęk naczynioworuchowy czy duszność konieczna jest szybka pomoc lekarska.

 

Najczęstsze alergeny powodujące alergię krzyżową

 

Do najczęstszych alergenów wywołujących alergiczne reakcje krzyżowe należą pyłki drzew, trawy, owoce, warzywa, orzechy oraz mleko. Istnieje ogromna ilość prawdopodobnych reakcji krzyżowych, jakie mogą pojawić się w wyniku styczności z tymi potencjalnymi alergenami. Oto kilka z najpopularniejszych:

 

Alergeny roślinne

• Pyłki drzew bywają bardzo często przyczyną alergii krzyżowych, szczególnie pyłki brzozy, leszczyny czy ambrozji. Przykładowo, pyłki brzozy mogą powodować reakcje z owocami (brzoskwinie, figi, jabłka, kiwi, gruszki) i warzywami (pomidory, marchewka, seler, ziemniak, szpinak). Niektóre osoby uczulone na brzozę mogą mieć także reakcje na produkty sojowe.
• Reakcje krzyżowe występują również w wyniku styczności ze spokrewnionymi ze sobą drzewami. Mianowicie, wspomniane pyłki brzozy mogą wywołać alergię u osób uczulonych na pyłki roślin takich jak buk, dąb, olcha czy leszczyna. 
• Alergeny roślinne, a w szczególności pyłki traw, mogą powodować objawy po zjedzeniu pomidorów, fig, arbuza, melona lub brzoskwini. 

 

Alergeny pokarmowe

• Jabłka, gruszki, seler, marchew mogą wywoływać niepożądane reakcje krzyżowe u osób uczulonych na pyłki brzozy lub pyłki bylicy. Brzoskwinie, marchewka, pomidory oraz seler mogą powodować także reakcje krzyżowe u osób z alergią na trawy.

• Wysokie ryzyko wystąpienia reakcji alergii pokarmowej pojawia się w przypadku różnych rodzajów orzechów, ryb czy mleka. Dodatkowo, osoby uczulone na orzechy włoskie mogą reagować również na orzechy laskowe czy ziemne. Natomiast, jak podkreśla we wspomnianym artykule dr Adam J. Sybilski, uczulenie na białko mleka krowiego może nieść duże ryzyko wystąpienia objawów alergicznych w reakcji krzyżowej z mlekiem kozim. 

 

Inne alergeny

• Roztocza kurzu domowego mogą wywoływać reakcję alergiczną u osób uczulonych na owoce morza, w tym skorupiaki. 
• Z kolei inny silny alergen, jakim jest lateks, może wywołać objawy alergii u osób posiadający alergię na banany, kiwi, nektarynki, mango, melony, orzechy włoskie i orzechy laskowe, marchewkę i ziemniaki. 
• Ciekawym przykładem łączącym alergie pokarmowe z alergenami wziewnymi jest kombinacja uczulenia na sierść kota z uczuleniem na wieprzowinę. 
• Alergiczna reaktywność krzyżowa występuje między roztoczami kurzu oraz krewetkami, krabami i ostrygami. 
  
  
  

Leczenie alergii krzyżowej

 

W przypadku każdej alergii niezbędna jest właściwa diagnostyka. Opiera się ona na testach skórnych i badaniach krwi, a leczenie obejmuje unikanie danych alergenów oraz stosowanie odpowiednich leków. Po przejściu diagnostyki alergii krzyżowej niezbędne jest wprowadzenie odpowiednich zmian w zakresie codziennego funkcjonowania. Dzięki zmianom można nie tylko złagodzić alergiczne reakcje ogólnoustrojowe, ale wspomóc w działaniu swój układ immunologiczny. 

W leczeniu alergii krzyżowej kluczowe jest również unikanie kontaktu z danymi alergenami. Stosowanie diety eliminacyjnej jest zalecane w przypadku potwierdzonych alergii pokarmowych. Warto w takiej sytuacji zasięgnąć opinii dobrego dietetyka, specjalizującego się w alergiach. Jeśli objawy charakterystyczne dla alergii są znaczne, lekarze mogą zalecić stosowanie leków przeciwhistaminowych, by złagodzić uciążliwe dolegliwości.

 

Preparaty naturalne zalecane przy alergii

 

Wśród produktów wykazujących działanie wspomagające w przypadku danych alergii wskazuje się między innymi czarnuszkę (Nigella Sativa). Te drobne ziarna kminu egipskiego charakteryzują się intensywnym zapachem i równie wyrazistym smakiem. Jednocześnie kryją one w sobie wiele cennych składników odżywczych, w tym między innymi olejek eteryczny (tymochinon, karwakrol), alkaloidy, flawonoidy, tłuszcze oraz błonnik. Co szczególnie ważne, czarnuszka wykazuje działanie przeciwalergiczne, przede wszystkim w przypadku alergicznego nieżytu nosa. Jak czytamy w artykule „Właściwości prozdrowotne czarnuszki siewnej i jej znaczenie w leczeniu dny moczanowej":

„Czarnuszka siewna wykazuje ponadto działanie przeciwnowotworowe i immunomodulujące, a także przeciwosteoporotyczne i przeciwalergiczne, w szczególności w leczeniu alergicznego nieżytu nosa. Hamuje wytwarzanie cytokin prozapalnych, w tym między innymi interleukiny 1 i interleukiny 6. Wykazuje prawdopodobną skuteczność w zmniejszaniu reakcji nadwrażliwości pokarmowej na białka jaja kurzego, charakteryzującej się występowaniem przewlekłych biegunek". 

 

 

W naszym Studiu Zielarskim znajdziecie nie tylko ziarna czarnuszki, ale także olej z czarnuszki w formie płynnej oraz olej z czarnuszki w kapsułkach. Szczególnie polecamy spożywanie oleju z białym twarogiem lub jako dodatek do sałatek warzywnych. 

 

Inną rośliną wykazująca działanie przeciwalergiczne jest pachnotka (Perilla frutescens). Jak czytamy w artykule Perilla frutescens - niezwykłe właściwości pachnotki zwyczajnej, pachnotka posiada właściwości przeciwalergiczne i przeciwzapalne: 

„Ze względu na potwierdzone w badaniach na zwierzętach działanie antyalergiczne i przeciwzapalne, ekstrakt z pachnotki był przedmio tem podwójnie zaślepionego badania klinicznego, w którym oceniano skuteczność leczenia alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa (kataru siennego). Grupa 29 osób dorosłych z sezonowym, alergicznym nieżytem nosa została podzielona na trzy podgrupy: pierwsza z nich otrzymywała placebo, natomiast druga i trzecia odpowiednio 50 mg i 200 mg suchego ekstraktu z pachnotki, standaryzowanego na zawartość kwasu rozmarynowego.Wyniki wykazały znaczne zmniejszenie objawów alergii u chorych przyjmujących wyciągi z pachnotki w porównaniu do grupy kontrolnej".

 

Podsumowanie

 

Reakcje alergiczne o charakterze krzyżowym to skomplikowane zjawisko, które może znacząco wpłynąć na jakość życia. Zrozumienie mechanizmów, które za nią stoją, a także odpowiednia diagnostyka oraz leczenie mogą znacznie złagodzić objawy. Pamiętaj że, jeśli podejrzewasz u siebie alergię, skonsultuj się z lekarzem alergologiem. Dzięki odpowiedniej opiece medycznej oraz świadomemu podejściu, można znacznie poprawić swoje zdrowie.

 

Najczęściej zadawane pytania

 

Jak diagnozować alergię krzyżową?
Aby zdiagnozować ten typ alergii, należy przeprowadzić punktowe testy skórne, doustne testy prowokacyjne oraz badania krwi na obecność przeciwciał IgE. Te metody pozwalają na dokładne określenie alergenów odpowiedzialnych za reakcje alergiczne.

Kiedy skonsultować się z lekarzem?
W przypadku podejrzenia alergii krzyżowej, należy umówić się na konsultację z lekarzem. Do wizyty powinny skłaniać takie symptomy jak katar sienny, silne zmiany skórne, obrzęk warg, łzawienie, szczególnie w okresie wiosenno-letnim. Warto podkreślić, że ignorowanie przejawów alergii może być równie niebezpieczne, szczególnie w sytuacji, gdy objawy nasilają się. Może to prowadzić do poważnych komplikacji, w tym do chorób płuc. 

Czy można całkowicie wyleczyć alergię krzyżową?
Całkowite wyleczenie alergii krzyżowej jest trudne, jednak immunoterapia może znacznie złagodzić objawy oraz ograniczyć potrzebę stosowania leków sterydowych. Warto podkreślić, że oprócz właściwego leczenia, niezwykle ważne jest unikanie styczności z określonym alergenem, który daje objawy wpływające negatywnie na nasze zdrowie i samopoczucie. 

 

Bibliografia

Borusiewicz M., Janeczko Z., Nigelle sativa L. - roślinny surowiec o właściwościach plejotropowych, [w:] „Postępy fitoterapii", Warszawa 2015, (16) 4: 223-236. 

Jurczak R., Reguła J., Właściwości prozdrowotne czarnuszki siewnej i jej znaczenie w leczeniu dny moczanowej, [w:] „Wybrane problemy kliniczne", Forum Zaburzeń Metabolicznych 2018, 9(3): 95-102.

Sybilski A. J., Alergia krzyżowa, [w:] „Medycyna po Dyplomie", Warszawa 2017.

Szeleszczuk Ł., Zielińska-Pisklak M., Młodzianka A. Perilla frutescens - niezwykłe właściwości pachnotki zwyczajnej, „Farmakoterapia", VOL 23 Nr 4’13 (264). 

Wróblewska B., Reakcje krzyżowe alergenów, [w:] „Żywność: nauka - technologia - jakość", Kraków 1999.