Jakie zioła i naturalne preparaty odstraszają kleszcze przed wyjściem do lasu?

Jakie zioła i naturalne preparaty odstraszają kleszcze przed wyjściem do lasu?

Letnie spacery po lesie to doskonały sposób na odpoczynek i kontakt z naturą, ale jednocześnie większe ryzyko kontaktu z kleszczami. Nic więc dziwnego, że wiele osób zastanawia się, jakie zioła odstraszają kleszcze oraz czy ich działanie jest naprawdę skuteczne. W tym artykule wyjaśniamy, które naturalne metody warto stosować i jak najlepiej chronić się przed ukąszeniem kleszcza.

Co najbardziej przyciąga kleszcze i dlaczego stajemy się ich celem w lesie?

Kleszcze to pajęczaki, na które możemy natknąć się w lasach na terenie całej Polski. Żyją w wysokich trawach, niskich krzewach i zaroślach. Niestety możemy je spotkać również w miastach, na przykład w parkach czy w przydomowych ogrodach. Mimo, że są pozbawione wzroku i słuchu, wykorzystują inne mechanizmy pozwalające im skutecznie odnajdywać swoich żywicieli. Kleszcze reagują bowiem na bodźce chemiczne i fizyczne, takie jak chociażby:

• dwutlenek węgla wydychany przez człowieka podczas oddychania,
• ciepło ciała,
• wilgoć oraz ludzki pot,
• substancje zapachowe obecne na skórze, w tym także kosmetyki,
• ruch powodujący drgania roślin.

Dzięki wyspecjalizowanym narządom zmysłów, m.in. narządowi Hallera znajdującemu się na przednich odnóżach, kleszcze skutecznie wykrywają potencjalnych żywicieli. Dla człowieka ich obecność jest jednak często bardzo trudna do zauważenia. Warto więc poznać naturalne preparaty na kleszcze, które mogą pomóc nam chronić siebie i swoich bliskich przed ukąszeniami.

Najskuteczniejsze olejki eteryczne o udowodnionym działaniu repelentnym

Surowce naturalne już od dawna były stosowane jako środki odstraszające insekty, czego przykładem może być dym roślinny, żywice czy smoła. Rośliny z kolei, ich liście, łodygi czy kwiaty, dostarczają olejki eteryczne. Te wieloskładnikowe mieszaniny naturalnych związków aktywnych są nadal badane pod kątem właściwości biologicznych oraz możliwości wykorzystania ich jako składników preparatów odstraszających kleszcze.

Wśród olejków eterycznych posiadających największy potencjał działania ochronnego można wymienić:

• Olejek z eukaliptusa - jeden z najpopularniejszych naturalnych składników stosowanych w preparatach odstraszających owady i kleszcze.
• Olejek goździkowy - zawiera związki roślinne, które mogą wykazywać właściwości odstraszające.
• Olejek cedrowy - tradycyjnie stosowany w naturalnych preparatach ochronnych, o przyjemnym leśnym zapachu.
• Olejek geraniowy - olejek o wyjątkowo intensywnym zapachu.
• Olejek z trawy cytrynowej - olejek o świeżym, lekkim zapachu.
• Olejek lawendowy - posiada specyficzny zapach, wykazuje również działanie odprężające.
• Olejek z drzewa herbacianego - uznawany za najsilniejszy olejek odkażający.
• Olejek rozmarynowy - ceniony ze względu na swoje właściwości biologiczne i często stosowany w naturalnych preparatach pielęgnacyjnych.

Warto podkreślić, że naturalne preparaty olejki eteryczne nie gwarantują ani stuprocentowej ochrony przed ukąszeniem, ani ochrony przed chorobami, jakie mogą wywoływać. Co równie istotne, skuteczność naturalnych repelentów zależy od wielu czynników, w tym:

• stężenia danego preparatu,
• sposobu jego aplikacji,
• temperatury powietrza,
• wilgotności,
• czasu od nałożenia.

Obiektywne ograniczenia naturalnych metod ochrony przed pajęczakami

Naturalne repelenty mają kilka istotnych ograniczeń, o których warto wspomnieć w tym artykule:

• działają one krócej niż te syntetyczne,
• ich skład chemiczny może różnić się między poszczególnymi producentami,
• ich skuteczność bywa zmienna w różnych warunkach terenowych,
• łatwo ulegają odparowaniu pod wpływem wysokiej temperatury,
• nie zapewniają pełnej ochrony przed ukąszeniem.

Jak bezpiecznie stosować naturalne zapachy bezpośrednio na skórę i ubranie

Oto kilka praktycznych zasad bezpiecznego stosowania olejków eterycznych:

• olejki eteryczne należy zawsze rozcieńczać, nierozcieńczone mogą powodować podrażnienia skóry,
• rozcieńczenie olejku eterycznego w oleju bazowym (np. migdałowym lub jojoba) należy wykonać zgodnie z zaleceniami producenta,
• przez użyciem olejku zalecamy wykonanie próby uczuleniowej na niewielkim fragmencie skóry,
• bezwzględnie unikamy kontaktu olejku z oczami,
• przestrzegamy przed wykorzystaniem olejków u małych dzieci, kobiet w ciąży oraz alergików,
• olejki w formie rozcieńczonej można nanieść także na ubrania, zwłaszcza nogawki, skarpety i buty.

Dlatego podczas wypraw do lasów o dużym zagęszczeniu kleszczy warto łączyć różne metody ochrony:

• długie spodnie,
• zakryte obuwie,
• jasną odzież ułatwiającą zauważenie kleszczy,
• pozostawanie na wyznaczonych ścieżkach,
• dokładne sprawdzenie skóry i włosów po powrocie ze spaceru, a w przypadku znalezienia kleszcza natychmiastowe jego usunięcie, w celu zminimalizowania ryzyka powikłań po ukąszeniu.

Czy olejki eteryczne naprawdę skutecznie odstraszają kleszcze?

Tak, część olejków eterycznych charakteryzuje się potwierdzonym działaniem odstraszającym. Nie oznacza to jednak, że gwarantują one całkowite bezpieczeństwo i zapewniają pełną ochronę przed ukąszeniami. Badania i artykuły naukowe wskazują mianowicie, że niektóre olejki skutecznie zniechęcają kleszcze do wspinania się na skórę lub odzież. Przy czym ich skuteczność zależy od wielu czynników, między innymi także od jakości preparatów.

Naturalne preparaty na kleszcze mogą być więc dobrym wyborem podczas krótkich spacerów lub jako uzupełnieniem innych metod ochrony, jednak przy dłuższym przebywaniu w miejscach o wysokim ryzyku ekspozycji nie powinny stanowić jedynej formy zabezpieczenia.

Co działa lepiej na kleszcze niż syntetyczny związek DEET?

DEET (N,N-dietylo-meta-toluamid) to jeden z najlepiej przebadanych syntetycznych repelentów stosowanych przeciwko kleszczom i owadom. Jest uznawany za skuteczny i bezpieczny, choć u niektórych osób może powodować podrażnienia skóry i zawroty głowy. Niestety olejki eteryczne nie wykazują większej skuteczności w odstraszaniu kleszczy, jednak te właściwie wybrane i wyprodukowane z naturalnych surowców mogą okazać się doskonałym wyborem pomagającym chronić ciało przed insektami.

Naturalne preparaty na kleszcze mogą zmniejszać ryzyko ukąszenia. W ich składzie znajdują się między innymi naturalne olejki eteryczne, na przykład olejek eukaliptusowy czy olejek z drzewka herbacianego, którym przypisuje się właściwości odstraszające. Warto jednak pamiętać, że skuteczna ochrona obejmuje również odpowiedni ubiór oraz dokładne sprawdzenie skóry po powrocie z lasu czy spaceru.