Na czym polega trawienie pokarmu i ile trwa?

Trawienie pokarmu to złożony i bardzo interesujący proces, który odbywa się w naszym organizmie non stop. Jego głównym celem jest przekształcenie spożytego jedzenia na pojedyncze składniki, które mogą zostać wchłonięte i wykorzystane do zasilenia wszystkich funkcji życiowych. Cały ten skomplikowany proces jest precyzyjnie koordynowany przez układ pokarmowy, który rozpoczyna się na jamie ustnej, a kończy na jelicie grubym. 

Czego dowiesz się z tego artykułu?

Zrozumienie, na czym polega trawienie i ile trawi się jedzenie, pozwala nam lepiej dbać o nasz organizm i unikać problemów trawiennych. W tym tekście wyjaśniamy następujące kwestie:

• Na czym tak naprawdę polega trawienie i jakie są jego najważniejsze etapy w przewodzie pokarmowym człowieka.
• Jak długo trwa trawienie pokarmu w zależności od rodzaju spożywanego posiłku.
• Dlaczego niektóre składniki pokarmowe, takie jak błonnik, nie ulegają trawieniu w żołądku?
• Praktyczne wskazówki, jak poprawić trawienie i uniknąć uczucia ciężkości po jedzeniu.

Jak wygląda proces trawienia?

Proces trawienia rozpoczyna się już w jamie ustnej, w której następuje rozdrabnianie pokarmu: mechaniczne (przez gryzienie i żucie) i wstępne chemiczne (przez enzymy trawienne zawarte w ślinie). Następnie pokarm trafia do przełyku, a stamtąd do żołądka, gdzie procesy trawienne nabierają tempa. W żołądku pokarm jest mieszany z sokami trawiennymi, składającego się m.in. z kwasu solnego i pepsyny, które rozpoczynają trawienie białek.

Kolejnym etapem przewodu pokarmowego jest jelito cienkie, gdzie trawienie pokarmu i wchłanianie składników pokarmowych osiąga swój szczyt. Tutaj do akcji wkraczają enzymy trawienne wydzielane przez trzustkę, a także żółć produkowana przez wątrobę. Końcowe wchłanianie składników odżywczych takich jak cukry proste, kwasy tłuszczowe, aminokwasy, witaminy i minerały odbywa się właśnie przez ściany jelita cienkiego.

Proces trawienia kończy jelito grube. Tutaj zachodzi głównie wchłanianie wody i formowanie stolca z niestrawionych resztek pokarmu. Tu działają także bakterie jelitowe, które fermentują resztki pokarmowe i syntetyzują niektóre witaminy z grupy B. Cały układ trawienny pracuje w symbiozie, aby zapewnić efektywne dostarczenie energii i budulca dla naszego organizmu.

Czas trawienia poszczególnych składników odżywczych

Czyż nie jest zastanawiające, że po niektórych posiłkach, z pozoru obfitych, szybko czujemy się głodni, a po niektórych, czasem nawet mniejszych, uczucie sytości utrzymuje się na dłużej? Wszystko zależy to od tego, jak szybko trawione są dane produkty. Na czas trawienia wpływa nie tylko ilość, ale także rodzaj spożywanego posiłku. Różne produkty mają różny czas rozkładu. Oto kilka przykładów:

• trawienie węglowodanów – rozkład węglowodanów rozpoczyna się już w jamie ustnej (amylaza ślinowa) i jest kontynuowany w jelicie cienkim, w którym cukry proste i złożone węglowodany z produktów zbożowych trawią się stosunkowo szybko – zazwyczaj w ciągu 1-4 godzin,
• trawienie białek – proces trawienia białek rozpoczyna się w żołądku pod wpływem pepsyny i kwasu solnego, a kończy w jelicie cienkim. Proces ten trwa zazwyczaj od 3 do 6 godzin, w zależności od złożoności białka – tłuste mięso będzie trawić się dłużej niż rośliny strączkowe,
• trawienie tłuszczu – to najbardziej czasochłonny proces, który rozpoczyna się w żołądku (lipaza żołądkowa), ale odbywa się głównie w jelicie cienkim przy udziale żółci i lipazy trzustkowej – bogate w tłuszcz jedzenie może zalegać w żołądku nawet do 6-8 godzin, zanim trafi do jelita cienkiego.

Prawidłowe trawienie od momentu spożycia do wydalenia niestrawionych resztek może trwać od 24 do 72 godzin, a nawet dłużej, w zależności od indywidualnych cech organizmu i rodzajów pokarmów. Na to ile trawi się jedzenie może wpływać także regularna aktywność fizyczna, która poprawia perystaltykę jelit i pozytywnie wpływa na cały proces trawienia. 

Czego nie trawi ludzki żołądek?

Procesy trawienne są bardzo złożone, a organizm ludzki potrafi przyswoić z pożywienia większość składników, jednak okazuje się, że ludzki żołądek nie trawi wszystkiego. Najlepszym przykładem jest tu błonnik pokarmowy, na który sok żołądkowy nie ma praktycznie wpływu. Błonnik przechodzi przez cały przewodu pokarmowego w niezmienionej formie, pełniąc jednak niezwykle ważną rolę w regulacji pracy jelit.

Przykładem błonnika pokarmowego jest między innymi celuloza będąca głównym składnikiem ścian komórkowych roślin. Innym składnikiem pokarmowym, który nie podlega trawieniu jest tzw. skrobia oporna. Choć jelito cienkie nie jest w stanie jej rozłożyć, to jest ona niezwykle pożywna dla mikroflory, podobnie jak błonnik.

Jak poprawić trawienie i uniknąć uczucie ciężkości?

Jeśli chcesz poprawić trawienie i uniknąć nieprzyjemnego uczucie ciężkości po jedzeniu czy bólu brzucha, warto zastosować kilka prostych zasad:

• regularne posiłki i mniejsze porcje – jedzenie w regularnych porach i mniejsze porcje pozwalają układowi trawiennemu pracować efektywniej, bez przeciążenia,
• picie wody – odpowiednie nawodnienie jest niezbędne dla prawidłowego trawienia, zwłaszcza dla odpowiedniego formowania stolca,
• unikanie przetworzonej żywności – przetworzone jedzenie jest często bogate w tłuszcze i cukry, co utrudnia trawienie,
• ruszaj się – aktywność fizyczna pozytywnie wpływa na wszystkie procesy zachodzące w organizmie człowieka, także na trawienie.

Gdy już wiesz, na czym polega proces trawienia, możesz przyjrzeć się swojej diecie i z łatwością skomponować posiłki, które będą odżywcze, a jednocześnie lekkie i nieobciążające zanadto układu trawienia.

dr Wioleta Kobiela-Dudek

Doktor nauk farmaceutycznych SUM, absolwentka studiów MBA AWSB, specjalizuje się w farmacji, medycynie naturalnej i apiterapii. Prowadzi największe zielarnie na Śląsku - Studio Zielarskie Agawa (Tychy) i Studio Zielarskie u Gwoździkowej (Ruda Śląska) oferujące ponad 7000 produktów z całego świata.

Łączy naukę z naturą, pomagając pacjentom wraz ze swoim zespołem 11 Zielarek, specjalizujących się w zakresie apiterapii, naturoterapii, terapii żywieniowej i irydologii. W jej Studiach komponowane są indywidualne, naturalne terapie ziołowe, by wspierać pacjentów w zdrowiu i ich dobrym samopoczuciu.

Swoją wiedzą dzieli się z Pacjentami także za pośrednictwem programów telewizyjnych m.in. w TVP, TVS i TV Sfera.