Problemy z trawieniem - jak im zaradzić?

Jak wygląda proces trawienia?

Proces trawienia to niezwykle skomplikowany mechanizm, który umożliwia naszemu organizmowi rozkładanie złożonych związków chemicznych na prostsze substancje odżywcze. Rozpoczyna się w jamie ustnej, gdzie pokarm zostaje wstępnie rozdrobiony. Następnie przez przełyk trafia do żołądka, gdzie łączy się z sokami trawiennymi, które zawierają pepsynę - enzym odpowiedzialny za rozkładanie białek. Następnie, pokarm przechodzi do jelita cienkiego, gdzie miesza się z enzymami trzustkowymi i kwasem żółciowym. W końcowej fazie, która ma miejsce w jelicie grubym, następuje wchłanianie składników odżywczych do krwioobiegu. Jest to niezwykle ważny etap, ponieważ od efektywności tego procesu zależy, ile wartości odżywczych dostanie się przez ściany jelita do naszego organizmu. 

Najczęstsze objawy i przyczyny problemów z trawieniem

Objawy problemów z trawieniem mogą być różnorodne. Mogą nasilać się w zależności od pory dnia lub rodzaju przyjętego posiłku. Mogą ponadto występować naprzemiennie i z różnym nasileniem, co znacznie utrudnia diagnozę. Z uwagi na trudność rozpoznania, należy dokładnie przyjrzeć się swojemu organizmowi. Oto kilka wskazówek:

• Wzdęcia i uczucie ciężkości mogą być wynikiem złych nawyków żywieniowych, takich jak jedzenie w pośpiechu lub w późnych godzinach wieczornych. Mogą wynikać ponadto z czynności wstrzymywania wypróżnień. 
• Nudności i utrata apetytu z kolei mogą być spowodowane stresem, infekcjami, chorobami wątroby albo zaburzeniami hormonalnymi. 
• Problemy z wypróżnianiem, takie jak zaparcia czy biegunka, również mogą wskazywać na zatrucie, nietolerancję laktozy lub takie choroby jak zespół jelita drażliwego czy zapalenie żołądka.
• Zgaga, objawiająca się paleniem w klatce piersiowej, jest kolejnym sygnałem, że coś może być nie tak z naszym układem pokarmowym. Bywa ona spowodowana zaburzeniami przepływu kwasów żołądkowych i często towarzyszy jej podrażnienie błony śluzowej.
• Kłopoty trawienne mogą ponadto wynikać ze schodzeń narządów takich jak na przykład wątroba i trzustka. 
• Jeśli takie objawy jak silne bóle brzucha, gorączka czy szybka utrata masy ciała nasilają się lub są nawracające, należy bezwłocznie zasięgnąć opinii lekarza. Wczesne rozpoznanie źródła problemu jest kluczowe dla utrzymania zdrowia organizmu. zespół jelita drażliwego.
  
  

Zioła wspomagające problemy z trawieniem 

Świat roślin oferuje bogatą gamę wartościowych ziół wspomagających trawienie, łagodzących wzdęcia czy regulujących perystaltykę jelit. Aby ich działanie było skuteczne, należy spożywać je regularnie oraz właściwie dobrać, w czym pomocna może być porada doświadczonych zielarzy, naturopatów, dietetyków lub lekarzy. Poniżej przedstawiamy mieszanki ziołowe autorstwa znanych i cenionych zielarzy:

Mieszanka na wzdęcia Czesława Andrzeja Klimuszki:

Kwiat głogu (Crataegi inflorescentia)
Ziele serdecznika (Leonurus cardiaca herba)
Liść rozmarynu (Rosmarini folium)
Owoc kolendry (Coriandri fructus)
Owoc kopru włoskiego (Fructus foeniculi)
Kłącze tataraku (Rhizoma calami)
Korzeń arcydzięgla (Angelicae radix)
Liść melisy (Melissae folium)
Ziele tymianku (Thymi herba)
Liść mięty pieprzowej (Menthae piperitae folium)
Koszyczek rumianku (Chamomillae anthodium) 

Mieszanka na nadkwaśność żołądka autorstwa Grzegorza Sroki:

Korzeń prawoślazu (Althaea radix) 100g
Kwiat lipy (Tiliae flos) 100g
Ziele krwawnika (Achillea millefolium) 50g
Kłącze perzu (Graminis rhizoma) 50g
Ziele szanty (Marrubium vulgare) 50g
Ziele dziurawca (Hyperici herba)50g
Korzeń lukrecji (Glycyrrhizae radix) 50g
Ziele tysiącznika (Centaurii herba) 50g 

Dr hab. farm. Aleksander Ożarowski, ceniony w środowisku naukowym zielarz i farmaceuta, wśród ziół łagodzących biegunkę wymieniał między innymi liść babki lancetowatej, liść borówki brusznicy, korę dębową, liść orzecha włoskiego, ziele pięciornika gęsiego, kłącze pięciornika. Podkreślał jednocześnie doraźny charakter zastosowania ziół w biegunce. Wiedział, jak ważne jest znalezienie przyczyny tej niewygodnej dolegliwości.

Preparaty polecane w przypadku problemów trawiennych

Wśród 7000 produktów znajdujących się w naszych zielarniach na szczególną uwagę wśród tych regulujących trawienie zasługują miedzy innymi:

• błonnik wspomagający pracę jelit, w tym mieszanka nasion babki płesznik z babką jajowatą, mielony korzeń cykorii, błonnik jabłkowy w formie proszku - można je dodać do porannych musli czy jogurtu z płatkami,
• probiotyki wspierające mikroflorę jelitową, dedykowane konkretnym schodzeniom,
• mieszanki ziołowe, na przykład wspomagające pracę soków żołądkowych, mieszanki na zaparcia, mieszanki pomocne przy schorzeniach wątroby, mieszanki zalecane przy podrażnionej śluzówce, mieszkanki spowalniającę perystaltykę jelit,
• witaminy i minerały wspomagające organizm przy osłabieniu będącym często wynikiem problemów z żołądkiem i jelitami,
• zdrowa żywność pełna niezbędnych dla zdrowia składników odżywczych - najlepszy sposób na przygotowanie zdrowych posiłków i skomponowanie odpowiedniej diety.
  
  
  

Jaką dietę stosować przy problemach z trawieniem?

Sposób odżywiania odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu i leczeniu problemów z trawieniem. Spożywanie zbyt małej ilości błonnika oraz tłustych, ciężkostrawnych potraw może negatywnie wpływać na procesy zachodzące w przewodzie trawiennym. W optymalnej diecie dla osób z dolegliwościami ze strony układu pokarmowego powinny znaleźć się między innym pełnoziarniste produkty, chude mięso i ryby, owoce, warzywa bogate w błonnik czy produkty fermentowane, w tym kefir i jogurty.

W schorzeniach takich jak wrzody żołądka czy uchyłki jelitowe należy spożywać pokarmy o płynnej konsystencji, w tym kremy warzywne, kiśle, budynie, przecierane warzywa np. z ziemniaki lub marchewki. Dodatkowo, unikać warto produktów z nasionami, ostrych przypraw, intensywnej kawy, alkoholu czy mocno smażonych mięs. Produkty te mogą nasilać dolegliwości trawienne w przewodzie pokarmowym i przedłużać trwanie choroby. 

W dolegliwości uciążliwych wzdęć należy wykluczyć z diety produkty powodujące gazy, w tym między innymi napoje gazowane, rośliny strączkowe (np. fasola, groch) i warzywa kapustne (np. kapusta, brukselka, kalafior). 

Równie ważne przy zaburzenia trawienia są regularne posiłki oraz zdrowe nawyki żywieniowe. Ciepłe i małe posiłki, a także regularne i powolne ich spożywanie, mogą znacznie polepszyć stan układu trawiennego i wyregulować perystaltykę jelit. Wprowadzenie prawidłowych nawyków żywieniowych może znaczenie poprawić stan zdrowia układu pokarmowego i ogólną jakość życia.

Kiedy należy udać się do lekarza?

Jeśli doświadczasz takich objawów jak silny lub powtarzający się bólu brzucha, krew w stolcu, długotrwałe biegunki, które nie ustępują po zmianie diety, zażółcenie skóry i oczu, szybka utrata wagi bez zmiany diety, częste nudności, wymioty, nieustępujące zaparcia lub refluks, należy skonsultować się z lekarzem. Nawet powtarzające się bóle brzucha, wzdęcia czy nadmierne wydalanie gazów, jeśli nie są związane z dietą, mogą wymagać oceny medycznej i skierowania na odpowiednie badania. Takie choroby jak zapalenie jelit czy uchyłki mogą powodować także brak energii czy przewlekłe zmęczenie, a w konsekwencji pogorszenie komfortu życia oraz problemy z codziennym funkcjonowaniem. Z kolei wczesne rozpoznanie problemów trawiennych i odpowiednie leczenie, włączają w nie badanie krwi, badanie kału czy USG jamy brzusznej, są kluczowe dla utrzymania zdrowia i zapobiegania poważniejszym schorzeniom. 

Podsumowanie

Podsumowując, zdrowe trawienie jest kluczowe dla ogólnego zdrowia i jakości życia. Ważne jest, aby zrozumieć, jak działa proces trawienia, jakie są przyczyny i objawy problemów trawiennych, oraz jak można je diagnozować i leczyć. Zmiana nawyków żywieniowych, regularna aktywność fizyczna i unikanie stresu mogą znacząco poprawić stan zdrowia oraz pracę układu pokarmowego. Dbajmy o nasze trawienie, aby cieszyć się lepszym samopoczuciem i zdrowiem każdego dnia.

Bibliografia:
Kaczmarczyk-Sedlak I., Ciołkowski A., Zioła w medycynie. Choroby układu pokarmowego, Warszawa 2017.
Klimuszko C. A., Ziołolecznictwo. 
Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Warszawa 1987.
Sroka G., Zielnik klasztorny, Warszawa 1989.